زمین لرزه

زمین لرزه،به خاطر حرکت دائمی صفحات زمین ساختی یا تکتونیک ایجاد می شود.دراثرحرکت،این صفحات با هم برخورد کرده،روی هم می لغزند یا دربعضی موارد یکی صفحات روی صفحه دیگر قرار می گیرد.در نتیجه این حرکت ها درپوسته زمین هیچ گونه علائم ظاهری دیده نمی شود،بلکه این انرژی آزاد شده در نتیجه جابه جایی صفحات زمین ساختی است که گاهی بسیار فراتر ازآستانه مقاومت سنگ های تشکیل دهنده پوسته زمین است ومنجر به ایجاد تغییراتی اساسی در ساختار سنگ های تشکیل دهنده پوسته زمین می شود.در چنین شرایطی،انرژی ایجاد شده در مناطقی از پوسته زمین که درمقیاسه ضعیفتروسست تر است آزاد خواهد شد.انرژی آزاد شده منجر به حرکت ناگهانی زمین ودر نتیجه وقوع زمین لرزه می شود.پیش لرزه ها،لرزش هاوتکان های بسیار خفیفی هستند که روز ها یا حتی سال ها قبل از وقوع یک زمین لرزه اتفاق می افتند.گاهی پیش لرزه ها به قدری شدید است که می تواند یک اتوموبیل پارک شده را از جای خود حرکت دهد.پس لرزه ها به مجموعه حرکت های ارتعاشی داخل زمین اطلاق می شود که پس از وقوع زلزله اتفاق می افتد.گاهی پس لرزه می تواند مخرب تر از زمین لرزه اصلی است.معمولا همه ساله بیش از 49هزار زمین لرزه 3 تا 9/3ریشتری در سطح زمین ثبت می شود و در حالی که اغلب وقوع یک زمین لرزه با شدت 8ریشتر یا بالاتر را در سطح دنیا شاهد خواهیم بود.شاید برایتان جالب باشد بدانید هر 30 ثانیه یکبار لرزش خفیفی در سطح پوسته ی زمین اتفاق می افتدکه اغلب،شدت آن کمتر از 3ریشتر است.زمین لرزه اصلی معمولا فقط چند ثانیه به طول می انجامد که پس از آن،عوارض ناشی از وقوع زلزله در نزدیکی مرکز زلزله نمایان خواهد شد.کانون که مبدا وقوع تغییرات ساختاری در پوسته زمین است،می تواند در عمق 700کیلومتریاز سطح زمین واقع شده باشد.از تجمع نیرو ذخیره شده بین صفحات زمین ساختی،چین خوردگی هایی در اعماق پوسته زمین ایجاد میشود که در اثر وقوع زمین لرزه، بخشی از این انرژی در سطح زمین آزاد می شود.گسل هامعمولا در امتداد یک خط مستقیم قرار نمی گیرند،بلکه خمیده می شوند و این بی نظمی ها موجب برخورد صفحات زمین ساختی می شود که در نهایت به وقوع زمین لرزه منجر خواهد شد.امواج زمین لرزه نیروی ایجاد شده در اثر زلزله را به صورت حرکات رفت و برگشت به مناطقی که در فاصله ای نسبتا بیشتر از مرکز وقوع زمین لرزه قرار گرفته،منتقل می کند.هر چه فاصله این امواج از کانون زلزله بیشتر باشد،شدت آن به مراتب کمتر است.اطراف بستر رودخانه نیز به موجب حرکت صفحات زمین ساختی در امتداد گسل خطوط منحنی ایجاد می شود. در نخستین مرحلهی از تغییراتی که در زمین اتفاق افتاده ومنجر به وقوع زمین لرزه می شود،بر اثر آزاد شدن کششی در فاصله صفحات زمین ساختی این صفحات در جهت های مختلف به حرکت در می آیند و روی هم می لغزند.درنقطه مشخصی در امتداد خط گسل به هم برخورد کرده و نیروی ایجاد شده افزایش می یابد. حتی زمانی که صفحات حرکت ندارند نیز نیروی جابه جایی همچنان فعال است در نتیجه نیروی بین این صفحات بمرور بیشتروبیشتر می شود.اگر این نیرو بیشتر از نیروی مقاومت سنگ باشد،سنگ شکسته و ناگهان جابه جا می شود وزمین می لرزد.

    

                           

 

لایه های تشکیل دهنده سنگ ها

لایه های تشکیل دهنده سنگ ها نتیجه ته نشینی رسوباتی است که با گذشت زمان بتدریج روی هم انباشته می شود.گاهی این روسوبات مدفن بقایای موجودات زنده ای است که درآینده به فسیل تبدیل می شود.فسیل ها یا به عبارتی بقایای   موجوداتزنده در بردارنده اطلاعات کلیدی درباره ویزگی های محیطی و حیات ما قبل تاریخ در سطح این کره خاکی است.

قدمت زمین شناسی صخره ها وسنگ ها وفرآیند هایی که به ایجاد تغییراتی در سطح زمین منجر شده را می توان بر اساس روش های مختلفی که شامل تجزیه ساختار لایه انباشت شده سنگ ها روی هم و همچنین مطالعات ساختار فسیل های یافت شده در آن است مورد بررسی قرار داد.دره بزرگ آریزونا گه از عجایب طبیعی دنیا به شمار می آید اطلاعات ارزشمندی را درباره تاریخ گذشته زمین در خود جای داده است. رودخانه کلرادو بیش از 6 میلیون سال در سطح جلگه های پهناور و فلات های این منطقه در جریان بوده است.لایه هایی از سنگ که در مجاورت این رودخانه ها روی هم انباشته شده است گزارشی پیوسته از تغییرات بی وقفه درتاریخ زمین شناسی رابه تصویر می کشد لایه های تشکیل دهنده ساختار سنگ ها در محاسبات زمانی نقش بسیار مهمی را ایفا می کند زیرا در بردارنده اطلاعات ارزشمندی درباره گذشته زمین شناسی و همچنین تنوع زیستی تغییرات آب و هوایی و ... است.لایه های روسوباتبه صورت افقی و به موازات سطح زمین روی هم انباشته شده و از طریق دو سطح که تداوم تشکیل آنها را در مقیاس زمان به تصویر می کشد مشخص می شوند.چنانچه در منطقه ای این لایه هاچین خورده یا خم شده باشد به این معنی است که تحت تاثیر فرآیند های زمین شناختی در آنها تغییراتی ایجاد شده است .اگر در پیوستگی میان لایه ها اختلالی دیده شود به این معنی است که در یک فاصله زمانی فرآیند ته نشینی ورسوبات با اخلال مواجه شده است.فسیل ها بقایای موجوداتی هستند که در گذشته ساکن زمین بوده اند.امروزه دانشمندان از روش های مختلفی برای تعیین قدمت فسیل ها استفاده می کنند وبه این ترتیب می توان به طور دقیق قدمت یا به عبارتی سن بقایای موجودات زنده را که از 60هزارسال پیش تاکنون می زیسته اند تعیین کرد.اما اگر قدمت فسیل ها بیشتر باشد از روش های دیگری برای تعیین قدمت آنها استفاده می شود.اگر چه این روش ها از دقت بالایی برخوردار استاما اگر در یک منطقه مشخص فسیلی یافت شود موقعیت آن یک لایه رسوبی به محققان این امکان را می دهد تا بتواند بر اساس یک مقیاس زمانی دقیق تر قدمت آن را تعیین کنند.گاهی اجساد موجودات پس از مرگ در بستر رودخانه غوطه ور شده و به این ترتیب ازنفوذ اکسیژن درامان می ماند.دراین شرایط بدن تجزیه می شودو پس از گذشت مدتی اسکت آن در لایه های رسوبی بستر رودخانه مدفون شده و با گذشت زمان لایه های رسوبی جدیدی تشکیل می دهد که لایه های قبلی را در خود مدفون می کند.وقتی رودخانه به تدریج خشک می شود فسیل ها تشکیل شده اند.با جابه جایی پوسته زمین لایه هایی که دربردارنده فسیل هستند درسطح زمین نمایان شده ودرنتیجه با فرسایش خاک بتدریج بقایایی از بدن موجود زنده درسطح زمین دیده می شود وبه این ترتیب تلاش برای شناسایی وتعیین قدمت فسیل هاو دستیابی به اطلاعاتی دراین باره آغاز می شود.                                                                                                  

 

 

 

ارتباط زمین شناسی و علوم دیگر

دانش آموزان گرامی

زمین شناسی رشته ای است که با علوم بسیاری در ارتباط است .ارتباط شیمی و زمین شناسی یکی از جمله رشته هایی است که ارتباط نزدیک و تنگاتنگی با زمین شناسی دارد. در علم ژئوشیمی، ترکیب شیمیایی سنگ ، خاک و آب تعیین می شود. مطالعات ژئوشیمیایی نشان می دهد که توزیع عناصر در زمین و ترکیب سنگ ها در مناطق مختلف ، متفاوت است. به عنوان مثال تشخیص عناصر تشکیل دهنده گرانیت ؛ یعنی اکسیژن ، کلسیم و کربن بعهده ژئو شیمیدان هاست. یا شناسایی ترکیب سنگ گرانیت یعنی اکسیژن ، سیلیسیم، آلومینیوم را دانشمندان ژئوشیمی بر عهده دارند.

کمترین میزان فاصله زمین تا خورشید

سیزدهم دی ماه فاصله زمین و خورشید به کمترین میزان خود می رسد. این فاصله پنج میلیون( ۱۴۷میلیون کیلومتر) کیلومتر نزدیکتر از فاصله ای است که در اوایل تابستان خواهد داشت.دور و نزدیک شدن زمین به خورشید ارتباط چندانی به گرمی و سردی زمین ندارد . این اختلاف زاویه خورشید و انحراف ۲۳/۵  درجه محور زمین است که تفاوت را به وجود می آورد و موجب پیدایش فصل ها می شود

تعریف برخی از اصطلاحات:
فرونشست زمین:
پایین رفتن تدریجی سطح زمین در اثرتغییر شکل و جابه جایی ذرات خاک است. این پدیده در اثر خشکسالی های مکرر و گسیختگی زمین به وجود می آید
تعریف  کامل تر خاک:
خاک محصول نهایی هوازدگی و نتیجه تخریب فیزیکی و شیمیایی سنگها همراه با تجمع باقیمانده های در حال فساد جانداران است که لایه ای را بین سنگ بستر و هواکره تشکیل می دهد.
حداقل ۸۰درصد خاک را مواد معدنی حاصل از هوازدگی سنگها تشکیل می دهد.
افق خاک:
خاک به صورت لایه هایی افقی تشکیل می شود که به آن "افق های خاک" می گویند. افق های خاک عبارتند از:
افقA
این لایه حاوی هوموس(گیاخاک) + مقدار کمی رس و ماسه است.
بالاترین لایه افق A است. ریسه های بسیاری از گیاهان محدود به همین افق می باشد.
افقB 
حاوی رس + ماسه + مقدار کمی هوموس
افقC
این افق خاک زیرین هست و میزان کمی سنگ تخریب و تجزیه شده در آن وجود دارد. سنگ بستر در زیر افق C قرار دارد.
خاک لوم:
خاکی که ترکیبی از ماسه ، لای و رس دارد و خاکی مناسب برای کشاورزی و باغبانی است
سنگ بستر(Bed rock)
در اصطلاح زمین شناسی ، صخره سخت زیرین خاک است که بیشتر سطح خشکی های زمین با آن پوشیده شده است.

گیاخاک یا هوموس بخش ترکیب آلی خاک است . گیاخاک باقیمانده گیاهان و اجساد جانوران پس از مرگ آنهاست. به طوری که نتوان گیاه و جانور را تشخیص داد. گیاخاک سبب تیره رنگی خاک می شود. علاوه بر این ، گیاخاک سبب ورود آب و هوا به خاک می شود و برخی از مواد مورد نیاز گیاهان را به آنها می رساند.

 با سلام

دوستان گرامی عرض سلام و ادب به زودی نمونه سوالات زمین شناسی پایه یازدهم در این وبلاگ بارگذاری خواهد شد تا دانش آموزان گرامی از آن برای آزمون نوبت اول استفاده کنند.